Slimmer werken,
blije klanten

Poka Yoke: Voorkomt fouten & defecten

De term ‘Poka Yoke’ of ‘mistake proofing’ is een tool die wijst op defecten en deze probeert te voorkomen. De tool is ontwikkeld vanuit het Toyota Pruduction System (TPS) via Jidoka (het automatisch inbouwen van kwaliteit binnen een proces).

Poka Yoke

Voordat Poka Yoke een definitieve techniek kreeg, bestond het idee van ‘mistake proofing’ al veel langer. Oorspronkelijk werd de techniek “fool-proofing” genoemd. Deze naam werd echter als denigrerend ervaren omdat elk persoon fouten kan maken: we zijn immers allemaal maar mensen. Uiteindelijk werd het geclassificeerd en ontwikkeld tot Poka Yoke door meneer Shigeo Shingo, en werd het geïdentificeerd als een specifieke lean tool.

Onderscheid tussen fouten en defecten

Poka Yoke heeft als doel om fouten te voorkomen voordat het defecten worden. Fouten worden hier in de meeste gevallen gezien als onvermijdelijk. Defecten worden gezien als fouten die via het systeem bij de klant terecht kunnen komen. Deze defecten zijn een vorm van verspilling volgens het Lean denken en moeten zoveel mogelijk geëlimineerd worden. Om fouten en defecten te voorkomen, is er kwaliteitscontrole nodig, bijvoorbeeld door inspectie van medewerkers. Hoewel deze vorm van controle nog steeds een redelijk effectieve manier is om defecten te reduceren, blijkt het toch niet de beste. Dit komt omdat mensen vaak niet alle problemen kunnen zien, vooral wanneer het werk steeds herhaald wordt en lang duurt.

Voorbeeld & test

De volgende test is ontwikkeld door de ASQ om te laten zien hoe effectief menselijke inspectie daadwerkelijk is. Ik wil je dan ook vragen om de volgende tekst te lezen en hierbij alle letters ‘f’ te tellen:

Poka Yoke

Het antwoord van het aantal letters ‘f’ staat onderin deze blog. Grappig is dat het antwoord meestal varieërt tussen de 30 en de 60 en de meeste mensen het antwoord niet juist hebben.
Hoewel inspectie door medewerkers dus niet de beste manier is, kan het alsnog effectief zijn om te gebruiken. Als de eerste medewerker van de 1000 defecten er 100 mist, zal de 2e werknemer er maar 10 missen van deze 100 en de 3e maar 1 van de 10. Een aantal gelinkte processen met in elk proces een medewerker die een kwaliteitscontrole doet kan dus alsnog effectief zijn.

Vormen van Poka Yoke

Poka Yoke voorkomt inefficiëntie van inspectie en doet drie dingen:

  1. Defecten binnen processen niet accepteren;
  2. Geen defecten creëren;
  3. Geen defecten in de volgende processen toestaan.

Er zijn daarnaast ook drie vormen van Poka Yoke. Ze verschillen in de mate waarin ze fouten helpen te voorkomen:

  1. Failsafe – Bij deze vorm van Poka Yoke is het niet mogelijk om fouten te maken. Denk aan een USB-stick, die je alleen in een USB ingang kunt plaatsen. Dit maakt het onmogelijk om de stick ergens anders in te pluggen. Ook een SIM-kaart is een dergelijk voorbeeld en wordt ook wel “Contact Poka Yoke” genoemd. Andere voorbeelden zijn een wasmachinedeur die automatisch vergrendeld of een maatbeker die precies de hoeveelheden aangeeft.
    Daarnaast is er een tweede sub variant genaamd “Fixed Value Poka Yoke”. Een voorbeeld hiervan is medicatie, dat precies in de juiste hoeveelheid per dag gegeven wordt. Hiermee wordt het risico verkleint dat iemand teveel van het medicijn in één keer binnenkrijgt.
  2. Visuele stuurmiddelen – Door middel van signalen worden eventuele fouten van de gebruiker voorkomen. Het geluid wanneer je geen gordel omhebt tijdens het rijden of wanneer je benzine opraakt zijn hier voorbeelden van. Een brandmelder is een ander voorbeeld, dat afgaat wanneer er rookvorming is of wanneer de batterijen bijna op zijn.
  3. Visuele hulpmiddelen – Dit zijn (visuele) middelen die de gebruiker helpen hoe er goed gewerkt moet worden. Denk aan pijltjes die je de weg wijzen zoals in het verkeer of bij het benzinepompicoontje welke aangeeft aan welke kant de tankdop zich bevindt.

Poka Yoke

Ook interessant: